Silver Sound - Nagłośnienie dla wymagających

Tajniki konstrukcji

Wzorem Pana Słodowego, każdy rodak potrafi.... Zatem i kolumny głośnikowe nie są tabu dla rodaków, ale wykonanie dobrze grających kolumn, to nie taka prosta sprawa. Kopiowanie wyrobów z półki tzw. niskobudżetowej jest stratą pieniędzy.

Postaram się podpowiedzieć pewne tajniki dobrych konstrukcji, oczywiście nie zawsze da się według tych prawideł wykonać samodzielną konstrukcję, a nawet renomowane firmy nie zawsze stosują się do tych zaleceń, w szczególności do wyrobów niższej klasy.

Wykres 1 przedstawia najwyższą częstotliwość (kolor niebieski) do której głośniki oddalone od siebie według osi poziomej, pracują dodając się idealnie. Kolor różowy sugeruje zalecaną częstotliwość podziału, to znaczy częstotliwość, od której powinien być "wpuszczony" głośnik przetwarzający wyższy zakres częstotliwości, i logicznie, ograniczony niskotonowy.

Wykres odległości

W przypadku, gdy stosujecie jeden głośnik membranowy, np 12 calowy, i driver z hornem o wysokości 20 cm, liczymy: połowa średnicy głośnika 12 cali = 16 cm + połowa wysokości tuby (zakładamy, że tubę montujemy jak najbliżej 12 calówki), razem to 26 cm. Z wykresu widać iż zalecane jest zastosowanie podziału ok 1500 Hz. Jeśli jest to dobry 12 calowy głośnik, a takie potrafią grac do 1800 Hz( np:rcf, b&c) nie popełnimy błędu wykonując podział na tej częstotliwości.

W wypadku głośników wysokiej jakości o średnicach 8 cali lub mniejszej, można w ostateczności zastosować podział nawet na częstotliwości dwa razy wyższej od tej przedstawionej na różowym wykresie.

Te rozważania tyczą pojedynczego głośnika, sytuacja się nieco komplikuje w przypadku stosowania dwóch głośników membranowych, bo mamy dwie różne odległości od głośnika wysokotonowego. Należy je zawsze lokować pionowo, wskazane też by było ulokowanie głośnika wysokotonowego między nimi, a jeśli już muszą być ulokowane obok siebie poziomo, to należy je umieścić pod kątem ok. 20 stopni. W przypadku większych średnic głośników basowych, 15 cali i większe, które będą odtwarzały zakres oktawy subbasowej (poniżej 80 Hz) należy obniżyć podział do najwyżej tej zalecanej na wykresie różowym, gdyż poza aspektem omawianym teraz, dochodzi jeszcze niepożądany efekt doplera.

Moim zdaniem w przypadku stosowania jako basowy, głośnika 15 cali, lub większego należy budować kolumnę, lub zestaw kolumn, w układzie 3 drożnym, bo łatwo będzie sprostać wymaganiom wynikającym z tej tabeli. Taka konstrukcja jest najbliższa idealnej, jeśli weźmie się pod uwagę percepcję słuchu ludzkiego. Z wykresu przedstawiającego czułość w funkcji częstotliwości wynika, że najwyższa czułość ludzkiego słuchu określa zakres 500 Hz do 5kHz. Z tej wiedzy konstruktorzy wysnuli wniosek, że należy w miarę możliwości unikać podziału między głośnikami w wymienionym zakresie.

Konstrukcja 3 drożna pozwala na podział dolny na poziomie 400 - 500 Hz, a górny ok 4 kHz (mam na myśli dobre głośniki 8 cali zastosowane, jako środkowe). Im mniejsza średnica głośnika, tym lepiej głośnik sprawuje się i dodaje w wysokim zakresie częstotliwości, dlatego firmy stanowiące awangardę nowoczesności i jakości, takie jak BOSE, konstruują kolumienki na kilku małokalibrowych głośniczkach, a o jakości dźwięku który te wyroby emitują, krążą legendy...

Dlatego też jakikolwiek układ dwudrożny z głośnikiem 15, 12, a nawet 10 cali, jest tylko rozwiązaniem kompromisowym. Aby zminimalizować wadę podziału, oraz negatywnego wpływu zwrotnic pasywnych na głośniki, czołowe firmy stosują układy aktywne.

Jako przykład próby ominięcia praw fizyki, można podać, już nie produkowaną kolumnę Tr 225 firmy JBL, gdzie próbowano ominąć te zależności współpracy głośników 15 calowych. Jeden głośnik zablokowano zwrotnicą na częstotliwości ok 850 Hz, a drugi ok 2500 Hz. Bardzo słaby driverek z cewką jeden cal, dla bezpieczeństwa wpuszczono ok 2700 Hz. Byli i są tacy, co do dziś zachwycają się tym wynalazkiem, ale ci którzy maja nieco bardziej wyrobiony słuch natychmiast wyłapali bylejakość emitowanego przez tą kolumnę dźwięku. Można by stwierdzić, że ta kolumna jest doskonałym przykładem jak nie powinno się konstruować kolumny... i dowodem na to iż nie wszystko co się świeci, to złoto.... Jeśli już zdecydowaliście o własnej kolumnie, to nie kopiujcie wyrobów bardzo wątpliwej jakości, a podbudowani wiedzą, starajcie się za swoje pieniądze zbudować coś jakościowo lepszego.

Firmy zawodowo zajmujące się konstruowaniem zestawów głośnikowych, prace takie rozpoczynają od dokonania pomiarów charakterystyki sprawności przetwarzania, na osi i pod kątem 30 - 45 stopni od niej, fazy i impedancji głośnika w funkcji częstotliwości. Pomiary te pozwalają dokładnie określić częstotliwość do której głośnik basowy, lub średniotonowy pracują najlepiej. Dlaczego należy dokonywać pomiaru spl w funkcji częstotliwości, nie tylko na osi głośnika, ale i pod kątem, pokazuje fabryczna charakterystyka 12 calowego głośnika firmy 18SOUND. Osiowo głośnik gra nawet do 5 kHz, ale druga charakterystyka 45 stopni sprowadza nas na ziemię... Głośnik możnaużyć tylko do ok 1700 Hz, do której to częstotliwości głośnik emituje dźwięk pod kątem 80 - 90 stopni (pion i poziom). Należy zatem tą częstotliwość wybrać do podziału.

Charakterystyka impedancji pozwala przyjąć rzeczywistą impedancje głośnika przy tej częstotliwości. Aby kolumna grała prawidłowo, należy użyć jako głośnik wysokotonowy, taki który bezpiecznie może pracować od 1700 Hz, emitować pod kątem (poziomo) 90 stopni. Takie wymagania spełniają driverki z wylotem 1 cal, i cewka o średnicy 44 mm (1,75 ). Horn, czyli tubkę do niego należy dobrać jak już napisałem, tak aby emitowała w poziomie pod kątem 90 stopni.

Tak skonstruowana kolumna nie będzie ustępowała jakością od przyzwoitych wyrobów, poważnych producentów, gdyż spełnia wszystkie wymagania dobrej konstrukcji. Zwrotnice należy wyliczać wstawiając do wzorów, lub symulatorów, rzeczywiste impedancje głośników, przy założonej częstotliwości podziału. Według mnie głośnik basowy należy ograniczać górnozaporową zwrotnicą o nachyleniu 12 dB/oct, a głośnik wysokotonowy wpuszczać górnoprzepustową zwrotnicą 18 dB/oct.

Tak skonstruowana kolumna nie będzie ustępowała jakością od przyzwoitych wyrobów, poważnych producentów, gdyż spełnia wszystkie wymagania dobrej konstrukcji. Zwrotnice należy wyliczać wstawiając do wzorów, lub symulatorów, rzeczywiste impedancje głośników, przy założonej częstotliwości podziału. Według mnie głośnik basowy należy ograniczać górnozaporową zwrotnicą o nachyleniu 12 dB/oct, a głośnik wysokotonowy wpuszczać górnoprzepustową zwrotnicą 18 dB/oct. W przypadku tego głośnika są dość często stosowane zabezpieczenia wykonane z żarówek. Nie należy tych żarówek wstawiać za zwrotnicą, bo w przypadku ich przepalenia, wzmacniacz zostaje obciążony szeregowym układem rezonansowym, co może spowodować nawet jego uszkodzenie. Ponad to zwiększająca się rezystancja żarówki jest włączona szeregowo z głośnikiem, a to powoduje niedopasowanie obciążenia do parametrów zwrotnicy, przesuwając w dół częstotliwść wpuszczania zwrotnicy. Rezystancja żarówki może ulec zmianie z 0,5 do 10 - 12 omów, zatem w takiej sytuacji impedancja odbiornika zmieni się z 8,5 omów, do nawet 20 omów.

Włączenie szeregowo żarówki przed zwrotnicą tak samo skutecznie zabezpiecza głośnik, ale w przypadku przepalenia nie wpływa ujemnie na wzmacniacz.

OFERTA PRODUKTÓW
Kolumny basowe:
       BTR 118
       BTR 115(SA)
       BSR 212 
       BSR 218 
       BP 612SA
       BP612-1000SA
       BP 615SA
       BP 618SA
       BP 6210SP
       BP 6212SA 
    Kolumny uniwersalne:
       KSO 108SP
       KSO 110SP
       KSO 112SP
       KSO 112-504SP
       KXV 312
       KXV 315 
    Kolumny tubowe:
       
       KTA 112S
       KTLA 112
   Aktywne zestawy kompletne:
    
       MiniSet
       MidiSet
       OptiSet
       OptiSet plus
       SoundLeader 12
       SoundLeader 15
   Zestawy pasywne kompletne:
                                                                      SCORPION 8000
       Optimus  6000
    Elektronika:
      
      SS 100 b
      SS 300 b
      SS 600 m
      SpeakPower 400/600
                                                               USŁUGI
                                                               Profesjonalny serwis i naprawa analogowych wzmacniaczy     
                     mocy.                                                    
Profesjonalny serwis i naprawa
         kolumn głośnikowych.                    
Profesjonalny
serwis i naprawa głośników.
                                                               Wypożyczanie sprzętu nagłośnieniowego.
Ilość odsłon: 143500
Copyright© 2010 Krzysztof Jasiński